प्रगति: 0%
अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग
कर्मसंन्यास (अनासक्तिको सन्तुष्टि)
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये॥ ११॥
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— निष्काम कर्मयोगीहरूले आसक्ति र अहङ्कारलाई त्यागेर केवल आफ्नो अन्तःकरणको शुद्धिका लागि मात्र शरीर, मन, बुद्धि र ममता-रहित इन्द्रियहरूद्वारा कर्तव्य कर्म गर्दछन्।
महाभारतको परिस्थिति
आत्मशुद्धिका लागि कर्म: योगको एकमात्र उद्देश्य
साधारण मानिसहरू कर्म किन गर्छन्?
धन कमाउन, नाम कमाउन, अरूमाथि शासन गर्न वा इन्द्रियहरूलाई तृप्त पार्न।
तर श्रीकृष्ण कर्मको सम्पूर्ण उद्देश्यलाई नै उल्ट्याइदिनुहुन्छ:
"सच्चा योगीहरू कर्म केवल 'आत्मशुद्धये' (अन्तःकरणलाई शुद्ध र निर्मल बनाउन) का लागि मात्र गर्दछन्!"
महाभारतमा पाण्डवहरूले अनेक युद्ध, राजकाज र कष्टहरू भोगे, तर उनीहरूले हरेक कर्मलाई आफ्नो चरित्र निर्माण र ईश्वर-आज्ञा पालनको कसी बनाए।
जब कर्म कुनै स्वार्थका लागि नभई आत्मशुद्धिका लागि गरिन्छ, तब शरीर, मन र बुद्धि सबै परमेश्वरको साधनाका पावन उपकरण बन्दछन्।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
कामलाई ध्यान बनाउनुहोस्: अन्तःकरणको सफाई
हामी घर सफा गर्न कुचो प्रयोग गर्छौं, तर काम गर्दा मन सफा गर्न के प्रयोग गर्ने?
- गीता भन्छ: निःस्वार्थ कर्म नै मनको फोहोर सफा गर्ने सबैभन्दा शक्तिशाली साधन हो।
- जब तपाईं बिना कुनै गुनासो, इमानदारी र प्रेमपूर्वक अरूको सेवा गर्नुहुन्छ, तब तपाईंभित्रको अहङ्कार, आलस्य र संकीर्णता घोटिएर पखालिन्छ।
काम कुनै बोझ होइन, काम त तपाईंको भित्री विकारहरू पखाल्ने आध्यात्मिक बाटो हो।
व्यावहारिक सूत्र :
आफ्नो कामलाई केवल पैसा वा प्रशंसाको साधन नमान्नुहोस्। आफ्ना सबै कार्यहरूलाई अन्तःकरण शुद्ध गर्ने अवसर सम्झेर निष्ठापूर्वक सम्पन्न गर्नुहोस्।