अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग

रातको घोर अन्धकारमा मानिसलाई डोरी पनि सर्प जस्तो लाग्छ र ऊ भयभीत भएर भाग्छ। तर जब पूर्व दिशामा सूर्य उदाउँछ, तब केही प्रयास नगरीकनै अन्धकार भाग्छ र डोरी डोरीकै रूपमा देखिन्छ; भय तत्काल समाप्त हुन्छ! महाभारतको युद्धभूमिमा अर्जुनको मनमा पनि मोह र अज्ञानको घोर रात छाएको थियो। श्रीकृष्ण सम्झाउनुहुन्छ— जब आत्मज्ञानको सूर्य उदाउँछ, तब सम्पूर्ण भ्रम, संशय र अज्ञानका अँध्याराहरू एकै क्षणमा नष्ट हुन्छन्। परमात्मा कतै लुकेर बस्नुभएको छैन; उहाँ त सधैँ सर्वत्र विद्यमान हुनुहुन्छ, केवल ज्ञानको आँखाले उहाँलाई देख्न सकिन्छ।

जबसम्म कोठामा अँध्यारो हुन्छ, तबसम्म हामी ठोक्किन्छौं, लड्छौं र डराउँछौं: - अज्ञानतामा बाँचिरहेको मानिस पनि जीवनमा हरेक कुरामा ठोक्किन्छ— सम्बन्धमा चोट पाउँछ, निर्णयमा चुक्छ र तनावमा जल्छ। - तर जब विवेक र आत्मज्ञानको सूर्य जाग्छ, तब हरेक परिस्थिति छर्लङ्ग हुन्छ। - कुन कुरा क्षणिक हो र कुन कुरा शाश्वत हो भन्ने स्पष्ट भएपछि मानिस कहिल्यै डगमगाउँदैन। दैनिक आत्मचिन्तनद्वारा आफ्नो मनभित्रको ज्ञानको ज्योतिलाई प्रज्वलित गर्नुहोस्।