अध्याय 7 : ज्ञानविज्ञानयोग

मानव चेतना समयको सानो झ्याल (वर्तमानको केही क्षण) मा मात्र कैद हुन्छ। हामीलाई ५ मिनेट अघिको कुरा बिर्सिन्छ र ५ मिनेट पछिको भविष्य अज्ञात हुन्छ। तर श्रीकृष्ण त्रिकालदर्शी हुनुहुन्छ— उहाँका लागि भूत, वर्तमान र भविष्य एउटै विशाल क्यानभास हुन्। कुरुक्षेत्रको युद्ध सुरु हुनुभन्दा अगाडि नै श्रीकृष्णलाई थाहा थियो कि कुन-कुन योद्धा कहिले ढल्नेछन्, कसको विजय हुनेछ, र धर्मको कसरी पुनरुत्थान हुनेछ। अर्जुन भविष्यको चिन्ताले काँपिरहेका थिए। श्रीकृष्ण उनलाई ढाडस दिँदै हुनुहुन्छ: "हे अर्जुन! तिमी किन भविष्यको अन्धकार देखेर डराउँछौ? म सम्पूर्ण समयको ज्ञाता हुँ, ममाथि भरोसा राख र आफ्नो कर्तव्य पूरा गर।"

मानिसको मनको सबैभन्दा ठूलो रोग 'ओभरथिङ्किङ' (Overthinking) र भविष्यको डर हो: - "भोलि मेरो जागिर के होला? मेरो स्वास्थ्य के होला? मेरो परिवार के होला?" - हामी यस्तो कुराको चिन्तामा वर्तमानको आनन्द नष्ट गर्छौँ, जुन कुरा हाम्रो नियन्त्रणमै छैन। यो श्लोकले हामीलाई एउटा गहिरो मानसिक राहत दिन्छ: हाम्रो जीवनको सम्पूर्ण नक्सा र ब्रह्माण्डको व्यवस्था हामीभन्दा ठूलो कुनै अनन्त चेतनाको दृष्टिमा सुरक्षित छ। हामीले गर्नुपर्ने काम केवल आज र अहिलेको कर्तव्य इमानदारीपूर्वक निभाउनु हो। बाँकी समयको प्रवाहलाई परमात्माको हातमा छोडिदिँदा मन तुरुन्तै हलुका हुन्छ।