अध्याय 8 : अक्षरब्रह्मयोग

यो श्लोक योगशास्त्रको 'उत्क्रमण' (सचेत रूपमा शरीर छोड्ने विधि) को प्रामाणिक वर्णन हो। महाभारतको युद्धमा भीष्म पितामहले वाणहरूको शय्यामा ६ महिनासम्म उत्तरायण सूर्यको प्रतीक्षा गर्नुभयो। जब उचित समय आयो, उहाँले आफ्नो सम्पूर्ण ध्यान र प्राणलाई भ्रूमध्यमा एकाग्र गरेर, श्रीकृष्णको साक्षात् दर्शन गर्दै स्वेच्छाले देहत्याग गर्नुभयो। यो साधारण मृत्यु होइन; यो त योगबल र भक्तिको समन्वयबाट प्राप्त हुने दिव्य मुक्ति हो। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई बुझाउँदै हुनुहुन्छ कि जो योगीले जीवनभर भक्ति र प्राणायामको अभ्यास गरेको हुन्छ, ऊ मृत्युको क्षणमा पीडाले छटपटाउँदैन, बरु शान्त भएर महायात्रामा निस्कन्छ।

हाम्रो ध्यान र प्राण प्रायः शरीरका तल्लो इन्द्रियहरू (वासना, लोभ, पेट र डर) मा झरेको हुन्छ। - जब तनाव वा भय आउँछ, हाम्रो सास छोटो र छिटो हुन्छ, छाती भारी हुन्छ। - तर जब हामी गहिरो सास फेरेर आफ्नो ध्यानलाई आँखीभौँको बीचमा (आज्ञाचक्र वा निधारको केन्द्रमा) ल्याउँछौँ, तब दिमाग तुरुन्तै शान्त र स्पष्ट हुन्छ। जीवनको अन्तिम क्षणका लागि मात्र होइन; दैनिक जीवनमा पनि जब कुनै ठूलो मानसिक संकट, रिस वा घबराहट आउँछ, आफ्ना आँखा बन्द गरी सासलाई भ्रूमध्यमा केन्द्रित गर्नुहोस्। यसले तपाईंको मानसिक शक्तिलाई केन्द्रित गरी कुनै पनि समस्या समाधान गर्ने अद्भुत क्षमता प्रदान गर्दछ।