अध्याय 9 : राजविद्याराजगुह्ययोग

महाभारतमा दुर्योधन र उनका सहयोगीहरूसँग सैन्य बलको कमी थिएन, षड्यन्त्र गर्ने दिमागको कमी थिएन, र राज्य जित्ने विशाल महत्वाकांक्षा (आशा) थियो। तर ती सबै महत्वाकांक्षाहरू के भए? 'मोघाशा मोघकर्माणः'— सबै खरानी भए! किनभने उनीहरूको सम्पूर्ण सोच आसुरी (अहंकार) र राक्षसी (अरूलाई दबाउने हिंसा) मा आधारित थियो। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ कि जब कर्मको जग नै अधर्म र अहंकारमा अडिएको हुन्छ, तब मानिसले जतिसुकै योजना बनाए पनि अन्त्यमा विनाश र शून्यता बाहेक केही हात लाग्दैन।

संसारमा धेरै प्रतिभाशाली, पढे-लेखेका र धनी मानिसहरू छन् जसको जीवन अन्तमा भयानक निराशा र पतनमा टुङ्गिन्छ। - किन यस्तो हुन्छ? - किनभने जब प्रतिभा र ज्ञानमा दया, विनम्रता र नैतिकता हुँदैन, त्यो ज्ञान अहंकार (आसुरी वृत्ति) बन्दछ। - त्यस्ता मानिसहरूले जतिसुकै मिहिनेत गरे पनि उनीहरूको जीवनमा कहिल्यै साँचो शान्ति र सन्तुष्टि आउँदैन। यदि हाम्रो कर्म र लक्ष्य अरूको शोषण वा अहंकारको तृप्तिमा आधारित छ भने, हाम्रा सबै प्रयासहरू अन्ततः 'मोघ' (व्यर्थ) सावित हुनेछन्। कर्म सफल र सार्थक हुनका लागि त्यसको उद्देश्य पवित्र र कल्याणकारी हुनुपर्छ।