अध्याय 9 : राजविद्याराजगुह्ययोग

ब्रह्माजीको १०० वर्षको आयु सकिएपछि हुने प्रलयलाई 'महाप्रलय' वा 'कल्पक्षय' भनिन्छ। त्यो बेला सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड आफ्ना कारणस्वरूप परमात्माको त्रिगुणात्मक प्रकृतिमा सुप्त हुन्छ, जसरी बीउभित्र विशाल रुख सुप्त हुन्छ। अनि जब नयाँ सृष्टिको समय आउँछ, परमात्माको संकल्पले ती सबै प्राणीहरू आ-आफ्ना पुराना कर्म र संस्कार अनुसार फेरि प्रकट हुन्छन्। कुरुक्षेत्रको मैदानमा मृत्युको भय देखेका अर्जुनलाई श्रीकृष्णले यो शाश्वत सत्य देखाउनुभएको हो कि यहाँ कुनै पनि कुरा शून्यमा हराउँदैन; केवल रूप परिवर्तन हुन्छ र पुनः प्रस्फुटित हुन्छ।

हाम्रो जीवनमा पनि कुनै परियोजना, सम्बन्ध वा चरणको अन्त्य हुँदा हामीलाई लाग्छ कि सबै कुरा सकियो। - तर प्रकृतिमा 'अन्त्य' भनेको वास्तवमा नयाँ सृष्टिको 'विश्राम' मात्र हो। - जाडो महिनामा रूखका पातहरू झर्छन्, रूख मरेजस्तो देखिन्छ; तर वसन्त आउनासाथ त्यहीँ नयाँ पालुवा पलाउँछ। यदि जीवनमा कुनै असफलता वा ठूलो क्षति आएको छ भने त्यसलाई पूर्णविराम नमान्नुहोस्। त्यो त केवल पुराना कुराहरू विलीन भएर नयाँ ऊर्जाका साथ पुनः उठ्ने प्रकृतिको तयारी मात्र हो।