दृश्य 1 • श्लोक १–२मूल श्लोक हेर्नुहोस्
पहिलो र दोस्रो उपाय : असङ्गता र समुद्रको फोका समान विश्व
राजा जनकको दृढ स्थिति देखेर महर्षि अष्टावक्र प्रसन्न हुनुभयो र चित्तलाई पूर्ण रूपमा आत्मामा विलीन गराउने चार अलौकिक सूत्रहरू दिनुभयो।
पहिलो सूत्र (श्लोक १):
"न ते सङ्गोऽस्ति केनापि किं शुद्धस्त्यक्तुमिच्छसि। संघातविलयं कुर्वन्नेवमेव लयं व्रज॥"
अर्थात्, हे तात! तिम्रो यस संसारको कुनै पनि वस्तु, सम्बन्ध वा शरीरसँग रत्तिभर पनि सम्बन्ध (सङ्ग) छैन। तिमी त सधैं पूर्ण रूपमा शुद्ध छौ। जब तिम्रो कुनै बन्धन नै छैन भने तिमी के पो त्याग्न चाहन्छौ? यो शरीर-इन्द्रिय आदिको मिथ्या संघात (समूह) लाई त्यागेर, आफूलाई नित्य असङ्ग जानेर यसै क्षण आफ्नो चित्तलाई आत्मामा लीन गर!
दोस्रो सूत्र (श्लोक २):
"उदेति भवतो विश्वं वारिधेरिव बुद्बुदः। इति ज्ञात्वैकमात्मानमेवमेव लयं व्रज॥"
अर्थात्, जसरी विशाल महासागरबाट पानीका फोकाहरू उठ्छन्, केही क्षण खेल्छन् र फेरि पानीमै मिल्छन्; त्यसरी नै तिमी रूपी अनन्त चैतन्यबाट यो सम्पूर्ण विश्व प्रकट हुन्छ र तिमीमै विलीन हुन्छ। आफूलाई एक मात्र अद्वितीय आत्मा जानेर आफ्नो चित्तलाई आत्मामा लीन गर!
मूल सम्वाद (महर्षि अष्टावक्र) :
उदेति भवतो विश्वं वारिधेरिव बुद्बुदः। इति ज्ञात्वैकमात्मानमेवमेव लयं व्रज॥
“जसरी समुद्रबाट फोका उठ्छ, त्यसरी नै तिमीबाट विश्व प्रकट हुन्छ। आफूलाई अद्वितीय जानेर चित्तलाई लीन गर।”