अध्याय 10 : विभूतियोग

समुद्रमन्थन गर्दा चौध रत्न निस्केका थिए, जसमध्ये अमृत, उच्चैःश्रवा घोडा र ऐरावत हात्ती विशेष थिए। उच्चैःश्रवा आफ्नो बेजोड गति, निष्कलङ्क श्वेत स्वरूप र दिव्य शक्तिका लागि प्रसिद्ध छ। ऐरावत हात्ती स्थिरता, भार वहन क्षमता र राजकीय गरिमाको प्रतीक हो। अनि मानव समाजमा राजा (नेता) केवल सत्ताको उपभोग गर्ने व्यक्ति होइन, अपितु सम्पूर्ण प्रजाको रक्षा, न्याय र पोषण गर्ने परमात्माको प्रतिनिधि हो।

राजा वा नेता हुनु भनेको अधिकार जमाउनु होइन, सेवा र उत्तरदायित्वको सर्वोच्च भार उठाउनु हो: - श्रीकृष्णले 'नराणां च नराधिपम्' भनेर नेतृत्वलाई ईश्वरको विभूतिको रूपमा प्रस्तुत गर्नुभएको छ। - जब कुनै व्यक्तिले परिवार, संस्था वा देशको नेतृत्व गर्छ, उसले आफ्ना व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर सबैको भलाइ सोच्नुपर्छ। - गति (उच्चैःश्रवा) र धैर्य (ऐरावत) दुवैको सन्तुलन नै साँचो नेतृत्वको पहिचान हो।