अध्याय 10 : विभूतियोग

महर्षि दधीचिले समस्त लोककल्याणका लागि आफ्नो शरीरका हाडहरू दान दिनुभएको थियो, जसबाट विश्वकर्माले अभेद्य 'वज्र' निर्माण गरे। वज्र त्याग र अमोघ शक्तिको प्रतीक हो। कामधेनु केवल दूध दिने गाई मात्र होइन, समस्त इच्छित वस्तु प्रदान गर्ने मातृवात्सल्यको प्रतीक हो। कामदेव केवल वासना होइन; भगवान् भन्नुहुन्छ— धर्मानुकूल, कुलको रक्षा र सृष्टिको निरन्तरता दिने पवित्र सन्तानोत्पत्तिका कारक कामदेव म नै हुँ। अनि समुद्रमन्थनमा डोरीको रूपमा पर्वतलाई बाँधेर मन्थन सम्पन्न गराउने धैर्यवान सर्पराज वासुकि भगवान्कै स्वरूप हुन्।

इच्छा र शक्ति आफैँमा नराम्रा होइनन्; तिनीहरूको प्रयोग कता गरिन्छ भन्ने कुरा मुख्य हो: - वासना जब स्वार्थी र अनियन्त्रित बन्छ, त्यसले विनाश ल्याउँछ। तर जब काम-शक्ति सृजनात्मकता र धर्मानुकूल उद्देश्यमा लाग्छ, त्यो भगवान्को दिव्य रूप बन्दछ। - वज्रजस्तै आफ्नो संकल्पलाई दृढ बनाउनुहोस्— त्याग (दधीचि) मा आधारित संकल्प कहिल्यै पराजित हुँदैन। - आफ्नो भित्री क्रोध र विषलाई वासुकिले झैं लोककल्याणकारी मन्थनमा समर्पित गर्नुहोस्।