अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग

अर्जुनले अब आफ्नै आँखा अगाडि कुरुक्षेत्रको युद्धको अन्तिम नतिजा प्रत्यक्ष देखिरहनुभएको छ! जसको बल र अहंकारमा दुर्योधन घमण्ड गरिरहेको थियो— ती दुर्योधनका सय भाइ, पितामह भीष्म, आचार्य द्रोणाचार्य, अङ्गराज कर्ण, र पाण्डव पक्षका पनि अनेकौं मुख्य योद्धाहरू सबै श्रीकृष्णको भयानक प्रज्वलित मुखतर्फ तीव्र गतिमा तानिँदै गएका छन्। युद्ध अझै सुरु भएको छैन, तर कालको विशाल पानामा सबैको भविष्य पहिले नै कोरिसकिएको छ।

मनुष्य सोच्छ कि ऊ आफ्नो बाहुबल वा हतियारको भरमा संसार जित्छ: - तर भीष्म, द्रोण र कर्णजस्ता अपराजेय महारथीहरू पनि समयको कठोर संहारक मुखको अगाडि निरिह छन्। - कसैको अहङ्कार, कसैको पद वा कसैको बलले मृत्युलाई रोक्न सक्दैन। - जब हामी यो सत्य देख्छौं, तब शत्रु वा मित्र कसैप्रति पनि व्यक्तिगत घृणा वा राग रहँदैन; केवल कर्तव्य र धर्मको बोध बाँकी रहन्छ।