प्रगति: 0%
अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग
विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति।
तथा तवामी नरलोकवीरा विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति॥ २८॥
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुन भन्नुहुन्छ— जसरी नदीहरूका असंख्य तीव्र जल-प्रवाहहरू स्वतः समुद्रतर्फ नै दौडिन्छन् (र समुद्रमा समाहित हुन्छन्), त्यसैगरी यस मानवलोकका यी सम्पूर्ण महान् वीर योद्धाहरू तपाईंका चारैतिर दन्किरहेका प्रज्वलित मुखहरूभित्र हतारिँदै प्रवेश गरिरहेका छन्।
महाभारतको परिस्थिति
समुद्रतर्फ बग्ने नदीको उपमा: मृत्युको स्वाभाविक गति
अर्जुनले यो श्लोकमा एक अत्यन्त सुन्दर तर गम्भीर उपमा दिनुभएको छ।
पहाडबाट निस्केको नदी जतिसुकै विशाल किन नहोस्, त्यसको अन्तिम गन्तव्य समुद्र नै हुन्छ; नदीलाई कसैले रोक्न सक्दैन।
त्यसैगरी संसारका जतिसुकै ठूला वीर, शूरवीर वा राजा-महाराजा भए पनि उनीहरूको अन्तिम गन्तव्य काल (मृत्यु) नै हो।
सबै योद्धाहरू नदीको प्रवाहझैं श्रीकृष्णरूपी महाकालको अनन्त समुद्रमा विलीन हुन दौडिरहेका छन्।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
जीवनको नरोकिने अन्तिम यात्रा (The Irresistible River of Mortality)
हाम्रो जीवन पनि एउटा नदी जस्तै निरन्तर बगिरहेको छ:
- बाल्यकालबाट युवावस्था, युवावस्थाबाट वृद्धावस्था, र अन्त्यमा मृत्युको महासागरतर्फ।
- हामी चाहे जतिसुकै सम्पत्ति जोड्न खोजौं वा समयलाई रोक्न खोजौं, जीवनको नदी एक सेकेन्ड पनि रोकिँदैन।
- यो सत्य बुझेपछि मानिसले आफ्नो यात्रालाई सार्थक बनाउँछ; नदीले जसरी बाटोमा सबैलाई तृप्त गर्दै समुद्रतर्फ बग्छ, त्यसरी नै हामीले पनि परोपकार र धर्म गर्दै जीवन पूरा गर्नुपर्छ।
व्यावहारिक सूत्र :
समयको प्रवाह कहिल्यै रोकिँदैन; आजको प्रत्येक क्षणलाई सार्थक, सत्कर्मयुक्त र धर्मानुकूल बनाउनुहोस्।