अध्याय 13 : क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोग

श्रीकृष्णले यहाँ हाम्रो आफ्नै शरीरभित्र बस्ने अन्तरात्माको ६ तहको आध्यात्मिक गहिराइ खोल्नुभएको छ: १. 'उपद्रष्टा' (The Silent Watcher): जसरी खेलकुदमा रेफ्री वा अम्पायर खेलभन्दा अलग बसेर केवल हेर्छ, आत्माले शरीर र मनका सबै क्रियाकलाप नजिकै बसेर हेरिरहेको छ। २. 'अनुमन्ता' (The Permitter): तपाईं असल वा खराब काम गर्न खोज्दा भित्रबाट अनुमति दिने वा विवेकले सचेत गराउने। ३. 'भर्ता' (The Sustainer): शरीरका अर्बौं कोशिकाहरूलाई जीवन र प्राण दिएर धान्ने। ४. 'भोक्ता' (The Experiencer): जीवनको आनन्दको शुद्ध अनुभव लिने। ५. 'महेश्वर' (The Sovereign): शरीर र प्रकृतिको परम मालिक। ६. 'परमात्मा' (The Supreme Self): जो वास्तवमा परब्रह्मभन्दा अभिन्न छ।

हाम्रो आध्यात्मिक विकास यसरी अघि बढ्छ: - पहिले हामी 'उपद्रष्टा' बन्छौं— आफ्ना विचार र भावनाहरूलाई तटस्थ भएर हेर्ने साक्षी। - त्यसपछि 'अनुमन्ता' बन्छौं— केवल धर्म र विवेकपूर्ण विचारलाई मात्र अनुमति दिने। - बिस्तारै हामी बुझ्छौं कि हामी यो कमजोर शरीर होइनौं, बरु सम्पूर्ण शरीरलाई धान्ने 'भर्ता' र 'महेश्वर' हौं। - र अन्तमा साक्षात्कार हुन्छ कि यो आत्मा नै साक्षात् 'परमात्मा' हो। - यो बोध भएपछि मानिस सम्पूर्ण दुःख, हीनताबोध र बन्धनबाट सदाका लागि मुक्त हुन्छ।