अध्याय 15 : पुरुषोत्तमयोग

श्रीकृष्णले पहिले श्लोक ६ मा भन्नुभएको थियो कि मेरो परम धामलाई सूर्य, चन्द्रमा र अग्निले प्रकाशित गर्न सक्दैनन्। अब यहाँ श्लोक १२ मा भन्नुहुन्छ कि तर संसारमा सूर्य, चन्द्रमा र अग्निले जे-जति प्रकाश दिइरहेका छन्, त्यो प्रकाशको मूल स्रोत पनि म स्वयं नै हुँ! जसरी बिजुलीको पावर हाउसबाट तार हुँदै विभिन्न किसिमका चिमहरूमा शक्ति पुग्छ— कुनै १०० वाटको बल्छ, कुनै ५ वाटको— त्यसैगरी सूर्य, चन्द्रमा र आगो ती विभिन्न माध्यम (Bulbs) मात्र हुन्; ती सबैभित्र बग्ने ब्रह्माण्डीय ऊर्जा (Electricity) स्वयं भगवान् श्रीकृष्णको चैतन्य तेज हो। कुरुक्षेत्रको बिहानीमा जब सूर्यको किरणले दुवै सेनाका हतियारहरू टल्किए, अर्जुनले सम्झे— "यो घाम त मेरै सारथि श्रीकृष्णको चरणको तेज हो!" यो दर्शनले अर्जुनलाई प्रकृतिका हरेक प्रकाशमा परमात्माको प्रत्यक्ष अनुभव गराउँछ।

हामी सूर्यको घाम ताप्छौं, चन्द्रमाको शीतल किरणमा हिँड्छौं, आगो बालेर खाना पकाउँछौं वा बिजुलीको प्रकाशमा काम गर्छौं। तर के हामीले कहिल्यै सोचेका छौं— यो ऊर्जा कहाँबाट आइरहेको छ? 1. कृतज्ञताको दृष्टि: - विज्ञान भन्छ— पृथ्वीको ९९% ऊर्जाको स्रोत सूर्य हो। - गीता भन्छ— त्यो सूर्यको पछाडि पनि परमात्माको महाचेतना स्पन्दित छ। 2. जब तपाईं घाम, चन्द्रमा वा आगोलाई केवल जड वस्तु नठानेर परमात्माको जीवित अभिव्यक्तिका रूपमा देख्न थाल्नुहुन्छ, तब तपाईंको मनमा प्रकृतिका सबै कुराहरूप्रति असीम कृतज्ञता र भक्ति जाग्दछ। - तब संसार कुनै मरुभूमि होइन, ईश्वरको जीवित मन्दिर बन्दछ।