अध्याय 17 : श्रद्धात्रयविभागयोग

श्रीकृष्णले यहाँ मानिसको पूजा र आराधनामा उसको भित्री गुण कसरी प्रकट हुन्छ भनी देखाउनुभएको छ: १. सात्त्विक मानिस: उसको मन पवित्र छ, त्यसैले ऊ सूर्य, विष्णु, शिव, सरस्वती जस्ता प्रकाश, ज्ञान र कल्याण दिने देवताहरूको पूजा गर्छ। २. राजसिक मानिस: उसको मनमा धन, पद र शत्रुलाई दबाउने शक्ति चाहिएको छ। त्यसैले ऊ यक्ष (कुबेर/धन) वा राक्षस (मारण, उच्चाटन, शत्रु-विनाश) को उपासना गर्छ। ३. तामसिक मानिस: उसको मनमा डर, अन्धकार र कुलत छ। त्यसैले ऊ मसानघाटमा गएर प्रेत, बोक्सीविद्या वा तन्त्रमन्त्रको पछि दौडन्छ। महाभारतमा पाण्डवहरूले श्रीकृष्ण र शिवजीको सात्त्विक आराधना गरे; तर जयद्रथ वा घटोत्कचका कतिपय शत्रुहरूले पाशविक सिद्धिका लागि तामसिक शक्तिहरूको पूजा गर्थे। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ: "तिमी कसको पूजा गर्छौ, त्यसैले तिम्रो चेतनाको स्तर बताउँछ।"

आजको आधुनिक युगमा हामी मन्दिर नजाने मानिस पनि हुन सक्छौं, तर हामी केही न केही 'पुजिरहेका' हुन्छौं: 1. आधुनिक राजसिक पूजा: - दिनरात केवल बैंक ब्यालेन्स, ब्राण्डेड सामान, सेलिब्रेटी वा शक्तिको पछि लाग्नु 'यक्ष र राक्षसको पूजा' हो। 2. आधुनिक तामसिक पूजा: - अँध्यारो कोठामा बसेर पोर्नोग्राफी, हिंसात्मक भिडियो गेम, नशा वा नकारात्मक षड्यन्त्रहरूमा लट्ठिनु 'भूत-प्रेतको पूजा' हो। 3. सात्त्विक जीवन: - जब तपाईं सत्य, ज्ञान, करुणा, असल पुस्तकहरू र ईश्वरको चिन्तनमा समय बिताउनुहुन्छ, तपाईं सात्त्विक देवताहरूको पूजा गरिरहनुभएको हुन्छ। - तपाईं जेको चिन्तन गर्नुहुन्छ, तपाईं त्यस्तै बन्नुहुन्छ!