प्रगति: 0%
अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः।
हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः॥ २७॥
सरल नेपाली अनुवाद
जो आसक्तिले भरिएको छ, कर्मफल पाउन अत्यन्त लालायित छ, लोभी छ, अरूलाई पीडा पुर्याउने स्वभावको छ, आचरण र विचारमा अशुद्ध छ, तथा सफलता मिल्दा हर्ष र असफलतामा शोकले विचलित भइरहन्छ— त्यस्तो कर्तालाई 'राजसिक कर्ता' भनिएको छ।
महाभारतको परिस्थिति
राजसिक कर्ता: लोभ, ईर्ष्या र अस्थिर मनस्थिति
महाभारतमा कर्णको कतिपय महत्वाकांक्षा र दुर्योधनका सहयोगीहरूको मानसिकता राजसिक कर्ताको उदाहरण थियो।
उनीहरूमा कर्मको उद्देश्य केवल यश, लाभ र शत्रुभन्दा अगाडि देखिनु थियो।
फल मिल्दा अहङ्कारको सीमा नरहने, तर सानो असफलतामा चरम ईर्ष्या र शोकले छटपटाउने।
यस्तो मानिसले आफ्नो फाइदाका लागि अरूलाई पीडा दिन (हिंसात्मकः) र नियम मिच्न (अशुचिः) पनि संकोच मान्दैन।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
इमोसनल रोलर-कोस्टर (Emotional Roller-coaster) र राजसिक स्वभाव
१. राजसिक कर्ता सधैं भावनाको तीव्र उतारचढावमा बाँचिरहेको हुन्छ:
- स्टक मार्केट बढ्दा हर्षोल्लास, घट्दा डिप्रेसन।
- प्रशंसा पाउँदा आकाशमा, आलोचना पाउँदा भुइँमा।
२. यस्तो अस्थिरताको कारण हो— फलप्रतिको चरम लोभ (लुब्धो) र आसक्ति (रागी)।
३. यस्तो व्यक्तिले समाजमा कहिल्यै गहिरो विश्वास र आदर प्राप्त गर्न सक्दैन किनभने उसको केन्द्रमा केवल उसको स्वार्थ हुन्छ।
व्यावहारिक सूत्र :
नतिजा राम्रो आउँदा घमण्ड नगर्नुहोस् र नराम्रो आउँदा निराश नहुनुहोस्। आफ्नो मनलाई बाह्य प्रशंसा र नाफाको दास बन्न नदिनुहोस्।