प्रगति: 0%
अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः।
विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते॥ २८॥
सरल नेपाली अनुवाद
जो अनुशासनहीन छ, असंस्कृत (सभ्यताहीन) छ, घमण्डी र हठी छ, कपटी छ, अरूको भलो बिगार्ने घातक प्रवृत्तिको छ, अल्छी छ, सधैं निराशा र विलापमा डुबिरहन्छ, तथा काम पन्छाउने र ढिलासुस्ती गर्ने बानी भएको छ— त्यस्तो कर्तालाई 'तामसिक कर्ता' भनिन्छ।
महाभारतको परिस्थिति
तामसिक कर्ताका आठ दुर्गुण: शकुनि र ढिलासुस्तीको मानसिकता
श्रीकृष्णले यहाँ तामसिक कर्ताका आठवटा डरलाग्दा दुर्गुणहरू गिनाउनुभएको छ:
१. अयुक्त: कुनै आत्म-अनुशासन नभएको।
२. प्राकृत: सुधार हुन नचाहने पाशविक।
३. स्तब्ध: कसैको अगाडि नझुक्ने घमण्डी।
४. शठ: कपटी र षड्यन्त्रकारी (जस्तै शकुनि)।
५. नैष्कृतिक: अरूको भलो सहन नसकेर बिगार्ने।
६. अलस: परिश्रम गर्न नचाहने अल्छी।
७. विषादी: सधैं विलाप र निराशा मात्र पोखिरहने।
८. दीर्घसूत्री: आज गर्नुपर्ने काम भोलि, पर्सि भन्दै पन्छाउने।
यस्तो मानिसले न आफ्नो प्रगति गर्न सक्छ, न समाजको।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
प्रोक्रास्टिनेसन (दीर्घसूत्रता) र निराशाको मनोविज्ञान
१. यस श्लोकको 'दीर्घसूत्री' (Procrastination) र 'विषादी' (Chronic negativity) शब्दहरू आधुनिक मनोविज्ञानका लागि अत्यन्त सान्दर्भिक छन्:
- काम पन्छाउने बानीले मानिसलाई अल्छी र असफल बनाउँछ।
- सधैं परिस्थितिको गुनासो गर्ने मानिस आफैं पीडित मानसिकता (Victim Mentality) मा फस्छ।
२. जब व्यक्तिले कपट र षड्यन्त्रको सहारा लिन्छ, तब उसको बुद्धि भ्रष्ट हुन्छ।
३. आफ्नो जीवनबाट यी दुर्गुणहरू हटाउनु नै आत्म-सुधारको पहिलो पाइला हो।
व्यावहारिक सूत्र :
आज गर्नुपर्ने काम आजै गर्नुहोस्— ढिलासुस्ती (दीर्घसूत्रता) त्याग्नुहोस्। परिस्थितिको गुनासो गर्न छोडेर सक्रिय समाधानमा लाग्नुहोस्।