अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग

महाभारतमा दुर्योधन, दुःशासन र अन्य कौरवहरू संसारका सबैभन्दा महँगा सुखभोग, सुरा, सुन्दरी र ऐश्वर्यमा डुबेका थिए; तर उनीहरूको सुख क्षणिक थियो र त्यसपछि झन् ठूलो तिर्खा र छटपटाहट हुन्थ्यो। अर्कोतर्फ महर्षि व्यास, नारद र स्वयं पाण्डवहरूले कुनै भौतिक विलासिता नहुँदा पनि आफ्नै आत्माभित्र त्यो 'अक्षय सुख' अनुभव गरेका थिए। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ— जबसम्म तिमी बाहिरी इन्द्रियका स्पर्शहरूमा सुख खोजिरहन्छौ, तबसम्म तिमी केवल मृगतृष्णामा भौंतारिनेछौ। तर जब तिमी आफ्नो ध्यानलाई बाहिरबाट फर्काएर आफ्नै हृदयमा रहेको परमात्मासँग जोड्छौ (ब्रह्मयोग), तब तिमीले यस्तो आनन्द पाउनेछौ जो कहिल्यै घट्दैन र कहिल्यै समाप्त हुँदैन।

संसारको हरेक वस्तुमा पाइने सुख क्षणिक र परनिर्भर हुन्छ: - मिठो खाना खायो, १० मिनेटपछि स्वाद हराउँछ। नयाँ गाडी किन्यो, केही महिनापछि पुरानो हुन्छ। - बाहिरी सुखहरू सकिएपछि मनमा फेरि अभाव र शून्यता छाउँछ। - तर जब मानिसले ध्यान र आत्मज्ञानद्वारा आफ्नै भित्री शान्ति र आनन्दको मूल फेला पार्छ, तब ऊ कुनै पनि बाहिरी वस्तुको दास बन्नु पर्दैन। आफ्नो सुखको चाबी अरूको हातमा नदिनुहोस्; त्यो तपाईंकै आत्माभित्र लुकेको छ।