प्रगति: 0%
अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग
कर्मसंन्यास (अनासक्तिको सन्तुष्टि)
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः।
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति॥ २४॥
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— जो साधक आफ्नै अन्तरात्माभित्र सुख पाउँछ, आफ्नै भित्री स्वरूपमा आनन्दपूर्वक विश्राम लिन्छ, र जसको भित्री ज्ञानको ज्योति प्रज्वलित भइसकेको छ, त्यस्तो योगी ब्रह्ममय (ईश्वरस्वरूप) भएर परब्रह्मको परम शान्तिमय मोक्ष (ब्रह्मनिर्वाण) प्राप्त गर्दछ।
महाभारतको परिस्थिति
अन्तर्मुखी योगीको त्रिविध ऐश्वर्य: सुख, आराम र ज्योति
श्रीकृष्णले यहाँ सिद्ध योगीका तीन प्रमुख आन्तरिक लक्षणहरू बताउनुभएको छ:
१. अन्तःसुख: उसको सुख संसारका धन, गाडी, भोजन वा मानिसहरूमा निर्भर छैन; उसको सुखको मुहान आफ्नै अन्तरआत्मा हो।
२. अन्तराराम: ऊ बाहिर घुम्न वा मनोरञ्जन खोज्न कतै जानु पर्दैन; ऊ आफ्नै भित्री शान्तिमा सधैँ विश्राम गर्दछ।
३. अन्तर्ज्योति: उसको हृदयमा विवेक र ईश्वरीय प्रकाशको अखण्ड दियो बलिरहेको छ।
महाभारतमा श्रीकृष्ण स्वयं यसका मूर्त रूप हुनुहुन्छ— युद्धको घमासान कोलाहलका बीचमा पनि उहाँ भित्रबाट पूर्ण शान्त, ज्योतिर्मय र आत्माराम हुनुहुन्थ्यो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
बाहिरी कोलाहलका बीचमा भित्री मन्दिरको खोजी
हाम्रो जीवन किन यति थकित छ?
किनभने हामी दिनरात बाहिर दौडिरहेका छौं— बाहिरको प्रशंसा, बाहिरको दृश्य, बाहिरको मनोरञ्जन।
- जब तपाईं आँखा चिम्लेर आफ्नो भित्री संसारमा पस्न सिक्नुहुन्छ, तब तपाईंले अनुभव गर्नुहुनेछ कि तपाईंको आफ्नै हृदयभित्र अगाध आनन्द र प्रकाशको भण्डार छ।
- जसले आफैँभित्र आनन्द भेट्टाउँछ, उसलाई संसारको कुनै पनि अभावले गरिब बनाउन सक्दैन।
आफ्नो भित्री ज्योतिलाई चिन्नुहोस् र त्यसैमा विश्राम लिनुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :
दैनिक केही बेर एकान्तमा बसेर आफ्नो भित्री शान्तिको अनुभव गर्नुहोस्। बाहिरी मनोरञ्जनभन्दा भित्री आत्मिक आनन्दलाई प्राथमिकता दिनुहोस्।