प्रगति: 0%
अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग
ध्यान योग (मन जित्ने कला)
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते।
न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति॥ ४०॥
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे पार्थ! त्यस योगभ्रष्ट साधकको न त यस लोकमा कहिल्यै विनाश हुन्छ, न त परलोकमा नै! किनभने हे मेरा प्यारा बन्धु! आत्मोद्धार वा लोककल्याणका लागि सत्कर्म गर्ने कुनै पनि साधक कहिल्यै दुर्गति (पतन) को भागीदार बन्दैन।
महाभारतको परिस्थिति
न हि कल्याणकृत् कश्चित्: श्रीकृष्णको अमर ढाडस
यो श्रीमद्भगवद्गीताको सर्वोच्च स्नेहमयी र ढाडस दिने श्लोकहरूमध्ये एक हो।
यहाँ श्रीकृष्णले अर्जुनलाई 'तात' (अत्यन्त प्रिय पुत्र वा स्नेहपात्र मित्रलाई गरिने सम्बोधन) भनेर बोलाउनुभएको छ।
भगवान्को यस महा-आश्वासनले अर्जुनको मात्र होइन, युगौंदेखिका साधकहरूको डरलाई सधैँका लागि मेटाइदिएको छ:
"हे अर्जुन! तिमी किन डराउँछौ?
प्रकृतिको नियममा कुनै पनि असल कर्म र साधना कहिल्यै खेर जाँदैन!
यदि कसैले १० प्रतिशत मात्र पनि योग गर्यो र उसको मृत्यु भयो भने पनि, त्यो १० प्रतिशत साधना उसको आत्मिक बैंकमा सुरक्षित रहन्छ।
कल्याणकारी मार्गमा हिँड्नेको कहिल्यै दुर्गति हुँदैन!"
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
सत्कर्म कहिल्यै खेर जाँदैन: ब्रह्माण्डीय न्यायको नियम
धेरै पटक हामी सोच्छौं: "मैले यति धेरै इमानदारी देखाएँ, तर मलाई तत्काल कुनै ठूलो फल मिलेन।"
- तर गीताको अटल घोषणा छ: संसारमा तपाईंका बाहिरी पद वा पैसा गुमिएलान्, तर तपाईंभित्र विकास भएको विवेक, धैर्य, ज्ञान र चरित्रको एउटा सानो कण पनि कहिल्यै नष्ट हुँदैन!
- प्रत्येक असल विचार, प्रत्येक ध्यानको घडी र प्रत्येक सेवाकार्य तपाईंको चेतनामा अमर बनेर दर्ता हुन्छ।
त्यसैले बिना कुनै भय र संकोच सत्कर्म र साधनामा लागिरहनुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :
कल्याणकारी र असल मार्गमा हिँड्दा कहिल्यै नडराउनुहोस्। स्मरण गर्नुहोस् कि कुनै पनि असल प्रयास वा साधना कहिल्यै व्यर्थ जाँदैन।