अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग

श्रीकृष्णले यहाँ उच्च कोटिको योगभ्रष्ट साधकको दोस्रो र अझै श्रेष्ठ गति बताउनुभएको छ: जसको मनमा कुनै सांसारिक भोगको वासना थिएन, केवल साधना परिपक्व नभएर शरीर छुट्यो, ऊ कुनै धनीको घरमा पनि जाँदैन; ऊ सिधै साक्षात् ज्ञानी योगी र सन्तहरूको परिवारमा जन्म लिन्छ! महाभारतमा शुकदेवजी महर्षि व्यासको कुलमा जन्मनु यसको सर्वोच्च उदाहरण हो। जहाँ जन्मिनासाथ वातावरण नै ब्रह्मज्ञान र साधनाको हुन्छ, त्यहाँ बालकले आमाको कोखदेखि नै योगको शिक्षा पाउँछ। संसारमा यस्तो जन्म पाउनु सबैभन्दा ठूलो सौभाग्य हो।

हामी कहिलेकाहीँ सानै उमेरका बालबालिकाहरू (Prodigies) देख्छौं— कसैले ५ वर्षमै कठिन मन्त्र कण्ठ गर्छन्, कसैले ध्यानमा मग्न हुन्छन्: - यो कुनै संयोग होइन; यो उनीहरूको पूर्वजन्मको उच्च साधनाको निरन्तरता हो। - जब मानिसले आफ्नो जीवनमा सत्य र ज्ञानको गहिरो साधना गर्छ, तब आगामी जन्ममा उसलाई त्यस्तै ज्ञानी वातावरण उपहारका रूपमा प्राप्त हुन्छ। आध्यात्मिक कमाइ नै एक जन्मबाट अर्को जन्ममा सर्ने एकमात्र अविनाशी सम्पत्ति हो।