अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग

यो श्रीमद्भगवद्गीताको सर्वाधिक शक्तिशाली र आत्म-प्रेरणादायी श्लोकहरूमध्ये एक हो। कुरुक्षेत्रको युद्धभूमिमा रथको पछाडि धनुष फालेर बसेका अर्जुन चरम डिप्रेसन र हीनताबोधमा थिए— "म सक्दिनँ, म हार्छु, म पापी बन्छु।" श्रीकृष्ण अर्जुनलाई कुनै बाहिरी सहाराको आशा नगर्न भन्दै झक्झक्याउनुहुन्छ: "हे अर्जुन! तिम्रो उद्धार गर्न बाहिरबाट कोही आउने छैन; तिमीले आफ्नै पुरुषार्थ र विवेकले आफैँलाई माथि उठाउनुपर्छ! आफैँलाई कमजोर सम्झेर कहिल्यै हतोत्साहित नबनाऊ। यदि तिम्रो मन तिम्रो नियन्त्रणमा छ भने त्यो तिम्रो सबैभन्दा ठूलो मित्र हो; र यदि मन अनियन्त्रित छ भने त्यो तिम्रो आफ्नै सबैभन्दा घातक शत्रु हो!"

हामी जीवनभर बाहिर शत्रु खोजिरहन्छौं: - तर वास्तविकता के हो भने, हामीलाई जति धेरै चोट र पीडा हाम्रो आफ्नै नकारात्मक सोच (Self-doubt, overthinking, laziness, addiction) ले दिएको छ, त्यति संसारको कुनै शत्रुले दिएको छैन! - जब तपाईं आफैँलाई गाली गर्नुहुन्छ, हीन सम्झनुहुन्छ, तब तपाईं आफ्नै शत्रु बन्नुहुन्छ। - तर जब तपाईं आफ्नो विवेकलाई जगाउनुहुन्छ, अनुशासन अपनाउनुहुन्छ र कठिन परिस्थितिमा पनि आफैँलाई ढाडस दिएर अघि बढाउनुहुन्छ, तब तपाईं आफ्नै सबैभन्दा सच्चा मित्र बन्नुहुन्छ। आफ्नो उद्धारको जिम्मेवारी आफैँ लिनुहोस्। तपाईंभित्रै अनन्त शक्ति लुकेको छ।