अध्याय 9 : राजविद्याराजगुह्ययोग

मानिसले देवी-देवता वा प्रकृतिको जुनसुकै शक्तिलाई आहुति दिए पनि, ती सबै आहुतिहरूको अन्तिम ग्रहणकर्ता र फलदाता स्वयं परब्रह्म श्रीकृष्ण नै हुनुहुन्छ। तर जब मानिसहरू यो मूल तत्त्वलाई नबुझेर केवल बाहिरी देवताहरूलाई नै सर्वस्व ठान्छन्, तब उनीहरूको दृष्टि सीमित हुन्छ। उनीहरूले सानो फल पाउँछन् र त्यो सकिएपछि फेरि तल खस्छन् (च्यवन्ति ते)। कुरुक्षेत्रमा श्रीकृष्ण अर्जुनलाई आफ्नो यो समग्र विश्वरूप र भोक्तृत्व सम्झाउँदै हुनुहुन्छ: तिमीले जे काम गर्छौ, त्यो मलाई नै अर्पण गर, तब तिम्रो कहिल्यै पतन हुनेछैन।

हाम्रो पतनको मूल कारण के हो? - हामी सोच्छौँ: "यो मेरो सम्पत्ति हो, म यसको मालिक हुँ, मैले नै यसलाई भोग गर्न पाउनुपर्छ!" - जब मानिसले आफूलाई 'मालिक' र 'भोक्ता' ठान्छ, तब लोभ, असुरक्षा र अहंकारले उसलाई तल खसाल्छ। तर जब हामी बुझ्छौँ कि यस सम्पूर्ण जीवन र सम्पत्तिको वास्तविक मालिक परमात्मा हुनुहुन्छ, र म केवल एक संरक्षक (Trustee) मात्र हुँ, तब मनको सम्पूर्ण तनाव हराउँछ। हामी इमानदारीपूर्वक आफ्नो जिम्मेवारी निभाउँछौँ र अहंकारको पतनबाट बच्दछौँ।