अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग

श्रीकृष्णले यहाँ 'ब्रह्मसंस्पर्श' (परमात्माको स्पर्श वा साक्षात्कार) शब्दको प्रयोग गर्नुभएको छ। जसरी काँपिरहेको चिसो मानिसले अग्निको न्यानो स्पर्श पाउँदा तत्काल तृप्त हुन्छ, त्यसै गरी संसारको दुःख र तापले जलेको जीवात्माले जब ध्यानमा परमात्माको स्पर्श पाउँछ, तब उसका सम्पूर्ण पीडाहरू क्षणभरमै समाप्त हुन्छन्। महाभारतमा पाण्डवहरूले श्रीकृष्णको साक्षात् सान्निध्य पाउँदा यही ब्रह्मसंस्पर्शको आनन्द पाएका थिए। यो आनन्द कुनै काल्पनिक दर्शन होइन, साधकको प्रत्यक्ष र मूर्त आत्मिक अनुभव हो।

जबसम्म मनमा गल्ती, छल र अपराधको भारी (कल्मष) हुन्छ, तबसम्म मानिस ढुक्कसँग बस्न सक्दैन: - तर जब ध्यान र प्रायश्चित्तद्वारा अन्तःकरणका सबै पापहरू पखालिन्छन् (विगतकल्मषः), तब मन यति हलुङ्गो र निर्मल हुन्छ कि परमात्माको अनुभूति सहजै हुन थाल्छ। - यसका लागि कुनै कठिन युद्ध लड्नु पर्दैन; पवित्र मन भएको व्यक्तिले 'सुखेन' (अत्यन्त सहजै) त्यो असीम आनन्द प्राप्त गर्छ। पवित्रता नै परमात्माको स्पर्श पाउने एकमात्र ढोका हो।